31
PAź
2016

Geniusze wszech czasów

Tags :
Posted By :
Comments : Off

Od zara­nia dzie­jów ludzie zaj­mują się budową Ziemi, jej histo­rią i zacho­dzą­cymi w niej pro­ce­sami– geo­lo­gią.

Do XVII wieku trudno szu­kać zna­czą­cych osią­gnięć nauko­wych w dzie­dzi­nie geo­lo­gii. Prze­ło­mo­wym oka­zał się dopiero  XVIII wieku, kiedy spo­łecz­ność naukowa zaczęła szu­kać odpo­wie­dzi na pyta­nia poza reli­gią i filo­zo­fią. XVIII/XIX wiek był prze­ło­mem rów­nież dla pol­skiej geo­lo­gii, bowiem w 1815 roku wydano pierw­szy w języku pol­skim opis budowy geo­lo­gicz­nej pol­ski i kra­jów sąsied­nich „O zie­mio­ródz­twie Kara­tów i innych gór i rów­nin Pol­ski” Sta­ni­sława Sta­szica.

W  histo­rii zapi­sało się wiele wspa­nia­łych i zasłu­żo­nych geo­lo­gów, pol­skich i zagra­nicz­nych. Poni­żej przy­po­mnimy syl­wetki nie­któ­rych z nich (ich kolej­ność jest przy­pad­kowa).

James Hut­ton–  (1726–1797) jest uwa­żany przez wielu za ojca nowo­cze­snej geo­lo­gii. Hut­ton uro­dził się w Edyn­burgu, w Szko­cji. Zanim stał się rol­ni­kiem, na początku 1750 roku, stu­dio­wał medy­cynę i che­mię .Wyko­nu­jąc pracę rol­nika Hut­ton nie­ustan­nie obser­wo­wał zie­mię i odkrył cykliczną naturę pro­ce­sów geo­lo­gicz­nych. W swoim naj­więk­szym dziele The­ory of the Earth (1795), opi­sał zasadę aktu­ali­zmu. Dodat­kowo zawdzię­czamy mu kon­cep­cję plu­to­ni­zmu i zasadę dys­kor­dan­cji– zgod­nie ze słow­ni­kiem geo­lo­gicz­nym jest to rodzaj powierzchni nie­zgod­no­ści, która oddziela zespoły warstw skal­nych o róż­nym stylu tek­to­nicz­nym.

http://historyofgeology.fieldofscience.com/2010/06/james-hutton-3-june-1726-26-march-1797.html

http://historyofgeology.fieldofscience.com/2010/06/james-hutton-3-june-1726–26-march-1797.html

Char­les Lyell (1797–1875) był praw­ni­kiem i geo­lo­giem, który dora­stał w Szko­cji i Anglii. Lyell był rewo­lu­cjo­ni­stą w dzie­dzi­nie geo­lo­gii . Odrzu­cił on kata­stro­fizm, ugrun­to­wał pogląd o nie­zmier­nie dłu­gim cza­sie trwa­nia okre­sów geologicznych.W obsza­rze zain­te­re­so­wań  Lyella leżał m.in. wul­ka­nizm (budowa Etny i Weze­wiu­sza), geo­lo­gia dyna­miczna, stra­ty­gra­fia. To wła­śnie Lyell doko­nał podziału trze­cio­rzędu na pię­tra i wpro­wa­dził ter­miny pale­ozoik, mezo­zoik, keno­zoik

http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/P/bo3774432.html

http://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/P/bo3774432.html

Alfred Wege­ner (1880–1930), nie­miecki geo­fi­zyk i mete­oro­log, naj­le­piej zapa­mię­tany jako twórca teo­rii wędró­wek kon­ty­nen­tów, nazy­wa­nej też teo­rią Wege­nera. Uro­dził się w Ber­li­nie, gdzie był wybit­nym stu­den­tem w dzie­dzi­nie fizyki, mete­oro­lo­gii. Jako pierw­szy użył balo­nów pogo­do­wych w śle­dze­niu cyr­ku­la­cji i stał się pre­kur­so­rem badań mas powie­trza. Jego naj­więk­szy wkład do współ­cze­snej nauki, to wpro­wa­dze­nie teo­rii dryfu kon­ty­nen­tów w 1915.

http://study.com/academy/lesson/what-is-geology-definition-history-facts-topics.html

http://study.com/academy/lesson/what-is-geology-definition-history-facts-topics.html

Wege­ner wysu­nął hipo­tezę, iż kon­ty­nenty powstały w wyniku roz­padu jed­nego super­kon­ty­nentu. Kon­ty­nenty prze­su­wają się, a w wyniku ich koli­zji powstają wypię­trze­nia w postaci łań­cu­chów gór­skich.

Począt­kowo teo­ria była powszech­nie kry­ty­ko­wana. Dopiero odkry­cie w poło­wie XX wieku zja­wi­ska spre­adingu dna oce­anicz­nego przy­wo­łało teo­rię Wege­nera. Dal­sze bada­nia wpły­nęły na powsta­nie teo­rii tek­to­niki płyt.

Inge Leh­mann- (1888–1993)- duń­ska sej­smo­log, geo­fi­zyk. Odkryła jądro Ziemi  na pod­sta­wie roz­cho­dze­nia się fal sej­smicz­nych po trzę­sie­niu ziemi w połu­dnio­wej czę­ści Oce­anu Spo­koj­nego.
Dora­stała w Kopen­ha­dze, gdzie ukoń­czyła postę­pową szkołę (tzw. Wyrów­na­nie szans edu­ka­cyj­nych dla męż­czyzn i kobiet). Stu­dio­wała mate­ma­tykę, a następ­nie została sze­fem depar­ta­mentu sej­smo­lo­gii w duń­skim Geo­da­etisk Insti­tut. Duń­ska sej­smo­log udo­wod­niła, że w samym środku Ziemi możemy wyróż­nić: stałe jądro wewnętrzne i płynne jądro zewnętrzne. Oddzie­lone są one strefą gra­niczną, którą nazwano „nie­cią­gło­ścią Leh­mann”

http://www.famousscientists.org/inge-lehmann/)

http://www.famousscientists.org/inge-lehmann/)

Geo­r­ges Cuvier (1769–1832), uwa­żany za ojca pale­on­to­lo­gii, był wybit­nym fran­cu­skim przy­rod­ni­kiem i zoo­lo­giem. Uro­dził się w Montbéliard-Francja i uczęsz­czał do szkoły w Aka­de­mii Caro­li­nian w Stut­t­gart, Niemcy.Cuvier zaj­mo­wał się stu­dio­wa­niem ska­mie­nia­ło­ści. Legendy gło­szą, że był w sta­nie odtwo­rzyć sche­mat zwie­rzę­cia w opar­ciu o jedną zna­le­zioną kość. Cuvier był zde­cy­do­wa­nym prze­ciw­ni­kiem teo­rii ewo­lu­cji stwo­rzo­nej przez Jeana-Baptiste de Lamarcka i twórcą teo­rii kata­strof. Stwo­rzył pod­wa­liny dla współ­cze­snej sys­te­ma­tyki zwie­rząt.

http://imperor.net/en/aristocracy/french-palaeontologist/

http://imperor.net/en/aristocracy/french-palaeontologist/

Flo­rence Bascom (1845–1945)

https://en.wikipedia.org/wiki/Florence_Bascom

https://en.wikipedia.org/wiki/Florence_Bascom

 

 

- jest drugą w histo­rii USA kobietą, która uzy­skała dok­to­rat w dzie­dzi­nie geo­lo­gii. Pierw­sza kobieta powo­łana do Służby Geo­lo­gicz­nej Sta­nów Zjed­no­czo­nych. Jej naj­więk­szymi  doko­na­niami są inno­wa­cje wpro­wa­dzone w petro­gra­fii.

 

 

 

 

 

Georg Agri­cola (praw­dziwe nazwi­sko Georg Bauer)-

https://en.wikipedia.org/wiki/Georgius_Agricola

https://en.wikipedia.org/wiki/Georgius_Agricola

uwa­żany jest za ojca geo­lo­gii, a przez nie­któ­rych za ojca mine­ra­lo­gii. Jego bada­nia otwo­rzyły drogę sys­te­ma­tycz­nym bada­niom Ziemi - skał, mine­ra­łów i ska­mie­lin. Agri­cola  stwo­rzył pod­stawy dla gór­nic­twa, geo­lo­gii surow­co­wej, meta­lur­gii, mine­ra­lo­gii, geo­lo­gii struk­tu­ral­nej i pale­on­to­lo­gii.

Prace naukowe Agri­coli w dużym stop­niu poparte są doświad­cze­niem i obser­wa­cjami skał, mine­ra­łów, oraz tech­nik gór­ni­czych (od 1533 r. aż do śmierci miesz­kał w ośrodku prze­my­słu górniczego-Chemnitz). Jego dzieło De re metal­lica… r., przez stu­le­cia było uzna­wane za „biblię gór­nic­twa”.  Agri­cola w swo­ich dzie­łach sku­piał się na wła­sno­ściach i regu­la­cjach praw­nych w kopal­niach sak­soń­skich, zaso­bach oraz roz­miesz­cze­niu sta­ro­żyt­nych kopalń, ich odwad­nia­niem i wen­ty­la­cją.

W innym dziele De natura fos­si­lium, Agri­cola przed­sta­wia kla­sy­fi­ka­cję mine­ra­łów (zwa­nych wtedy ska­mie­li­nami) zgod­nie z ich for­mami geo­me­trycz­nymi, np. kule, stożki…itp. Kilka prac Agri­coli znaj­duje się w posia­da­niu Biblio­teki Geo­lo­gicz­nej PIG.

https://pl.wikipedia.org/wiki/De_Re_Metallica

https://pl.wikipedia.org/wiki/De_Re_Metallica

Michał Jan Borch — ojciec geo­che­mii– mine­ra­log, geo­log, który był huma­ni­stą; pol­ski nauko­wiec. Waż­nym dorob­kiem w jego dzia­łal­no­ści nauko­wej jest teo­re­tyczne uogól­nie­nie poglą­dów na pro­cesy geo­che­miczne zacho­dzące w sko­ru­pie ziem­skiej.
Borch uzna­wany jest za twórcę pod­staw nowej gałęzi geo­che­mii – geo­bio­che­mii. W cza­sie swo­ich podróży do Włoch opi­sał budowę geo­lo­giczną Sycy­lii i Pie­montu.

Sta­ni­sław Waw­rzy­niec Sta­szic–

https://en.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Staszic

https://en.wikipedia.org/wiki/Stanis%C5%82aw_Staszic

ksiądz, dzia­łacz poli­tyczny okre­ślany ojcem pol­skiej geo­lo­gii, socjo­lo­gii, sta­ty­styki i tater­nic­twa oraz gór­nic­twa i hut­nic­twa. Był pre­ze­sem Towa­rzy­stwa Przy­ja­ciół Nauk. Przez lata umie­jęt­nie łączył naukę z prak­tyką. Inte­re­so­wał się, przede wszyst­kim, budową geo­lo­giczną Pol­ski, podró­żu­jąc po bez­dro­żach Beski­dów i Tatr. Pisarz, nie­które ter­miny geo­lo­giczne zapro­po­no­wane przez Sta­szica na stałe weszły do słow­nika geo­lo­gicz­nego. Uznany jest za  naj­wy­bit­niej­szego znawcę geo­lo­gii i zagad­nień górniczo-hutniczych, był dyrek­to­rem Wydziału Prze­my­słu, Kunsztu i Han­dlu. 

 

 

 

 

Chri­stian Leopold Von Buch– (1774–1853) –pocho­dził z rodziny szla­chec­kiej, pra­co­wał jako refe­ren­darz gór­ni­czy w Wyż­szym Urzę­dzie Gór­ni­czym w Dzier­żo­nio­wie. Buch stwo­rzył naj­star­szą mapę geo­lo­giczną dla Ślą­ska wraz z opi­sem wystą­pień złóż surow­ców mine­ral­nych. Udo­wod­nił skan­dy­naw­skie pocho­dze­nie skał narzu­to­wych oraz doko­nał podziału jury na lias, jurę środ­kową i górną.

https://cologanvalois.blogspot.com/2015/09/until-1815-year-when-christian-leopold.html

https://cologanvalois.blogspot.com/2015/09/until-1815-year-when-christian-leopold.html

Ignacy Domeyko (Żegota)-)(1802–1857)- twórca pio­nier­skiej w Euro­pie „Mapy geo­lo­gicz­nej Ziem Pol­skich” w skali 1: 3 500 000. Znany jako boha­ter Chile. Zgłę­biał wie­dzę o mine­ra­łach Chile. Jako pierw­szy opi­sał arse­nek mie­dzi– nazwany póź­niej od jego nazwi­ska.

http://www.polskatimes.pl/artykul/676715,slonce-peru-tam-gdzie-kochaja-polske-zdjecia,id,t.html

http://www.polskatimes.pl/artykul/676715,slonce-peru-tam-gdzie-kochaja-polske-zdjecia,id,t.html

Abra­ham Got­tlob Wer­ner (1749–1817)- wydał pierw­szą nowo­cze­sną książkę poświę­coną mine­ra­lo­gii. Stwo­rzył teo­rię nep­tu­ni­zmu– wg. Wer­nera wszyst­kie skały powstały w śro­do­wi­sku wod­nym. Wer­ne­rowi zawdzię­czamy także opra­co­wa­nie sys­te­ma­tyki mine­ra­łów opar­tej na ich cechach zewnętrz­nych.

Antoni Sta­ni­sław Klecz­kow­ski– (1922–2006)- spe­cja­li­sta w dzie­dzi­nie hydro­ge­olo­gii, geo­lo­gii i ochrony śro­do­wi­ska.

http://www.biuletyn.agh.edu.pl/archiwum_bip/_2006/_150/04_150.html

http://www.biuletyn.agh.edu.pl/archiwum_bip/_2006/_150/04_150.html

Czło­nek PAN i PAU oraz towa­rzystw nauko­wych pol­skich i zagra­nicz­nych m. in. Pol­skiego Towa­rzy­stwa Geo­lo­gicz­nego.

Sta­ni­sław Zuber– prof. Zuber odkrył złoża ropy naf­to­wej i gazu oraz mate­ria­łów rudo­no­śnych w Alba­nii.  W Pol­sce prof. Zuber pro­wa­dził bada­nia w Kar­pa­tach. To wła­śnie w Kara­tach  odkrył złoża ropy naf­to­wej i wód mineralnych-leczniczych– wód mine­ral­nych nazwa­nych póź­niej „zube­rami”. S. Zuber to wybitny geo­log na skalę świa­tową. Znawca petro­gra­fii, tek­to­niki, pale­oge­ogra­fii. Dzięki Jego zaan­ga­żo­wa­niu Alba­nia ma dzi­siaj dwa mia­sta prze­my­słu naf­to­wego: Kuçovę i Patosa.

 

 

 

Źró­dła:

http://www.acan.eu/?page_id=7153

http://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/stanislaw-wawrzyniec-staszic

http://geology.about.com/od/biographies/tp/The-Most-Influential-Geologists-of-All-time.htm

https://www.pgi.gov.pl/biblioteka-pgi/biale-kruki/5460-de-re-metallica-i-inne-dziea-georga-agricoli-1494–1555.html

Mizer­ski, H. Urban, M. Gra­niczny, Z. Kowal­ski „Zasłu­żeni geo­lo­dzy na fry­zie sali Muzeum Geo­lo­gicz­nego PIG –PIB imie­nia Pawła Edmunda Strze­lec­kiego” [w] BIULETYN PAŃSTWOWEGO INSTYTUTU GEOLOGICZNEGO 465: 167–182, 2015 R.

http://vivat.agh.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=126:23–25&catid=37:numer-1&Itemid=62

https://www.pgi.gov.pl/kielce/oddzial-swietokrzyski/sep1-kielce/geologia-regionu/6464-mniej-znani-prekursorzy-witokrzyskiej-geologii-jerzy-ggol.html

About the Author

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress
Translate »